Het is volgens achttien internationale hulporganisaties opnieuw een poging van Israël om hun werk onmogelijk te maken: nieuwe regels die bepalen dat ngo's die werken in Israël en de Palestijnse gebieden geen kritiek mogen hebben op de staat Israël. En ze zijn verplicht zeer gedetailleerde gegevens van hun personeel met Israël te delen.

37 organisaties weigeren daaraan mee te werken en kregen daarom te horen dat ze weg moeten per 1 maart. Die organisaties stapten vervolgens naar het hooggerechtshof. Met succes: het hof schortte het besluit gisteren voorlopig op.

Maar zolang er geen definitieve uitspraak is, blijft de onzekerheid voor de hulporganisaties groot. Bovendien is het nog maar de vraag hoe de regering omspringt met de uitspraak. Wie helpt de Palestijnse bevolking als de hulporganisaties alsnog weg moeten?

'Duizenden patiënten zonder zorg'

"Als wij moeten vertrekken, is er momenteel geen andere organisatie die ons werk kan overnemen", zegt spoedarts Emily Vandamme van Artsen zonder Grenzen tegen Nieuwsuur. Vandamme werkt op dit moment in Deir al Balah, in Gaza. Ze is een van de laatste internationale hulpverleners van Artsen zonder Grenzen die Gaza nog binnenkwam.

De organisatie heeft sinds dit jaar geen officiële vergunning meer, en een nieuwe vergunning gaat er niet komen, besloot Israël vorige maand. "Ik durf niet goed na te denken over wat de impact van ons vertrek exact zal zijn. Wat zeker is, is dat duizenden patiënten geen toegang meer zullen hebben tot gezondheidszorg."

Vandamme leidt Nieuwsuur rond in Deir al Balah in Gaza. Van een staakt-het-vuren is volgens haar geen sprake:

Artsen zonder Grenzen werkt met ruim duizend hulpverleners op 25 locaties in Gaza. In januari behandelde de organisatie meer dan 40.000 patiënten op de spoedeisende hulp, voerde ruim 20.000 operaties uit en ondersteunde 860 bevallingen. Daarnaast deelt Artsen zonder Grenzen schoon drinkwater uit, vorige maand ging het om bijna zestig miljoen liter water.

Dat het vertrek van Artsen zonder Grenzen grote impact zal hebben, lijkt dus heel waarschijnlijk. Toch weigert de hulporganisatie te voldoen aan de nieuwe Israëlische regels. En dat is niet gek, zegt journalist Riley Sparks van The New Humanitarian. Hij deed maandenlang onderzoek naar ngo's in Gaza.

"Ze moeten persoonlijke informatie van hun personeel overhandigen aan autoriteiten die een oorlog voeren waarbij meer hulpverleners zijn gedood dan in welk ander recent conflict dan ook", zegt Sparks.

"Daarnaast zijn er ook nog de vage eisen dat een organisatie niets mag zeggen dat de staat Israël delegitimeert. Wat dat precies betekent, is erg onduidelijk en de interpretatie en de handhaving daarvan wordt overgelaten aan een politiek panel. Dat panel wordt geleid door een extremistische minister die een aantal van deze ngo's terroristen heeft genoemd."

Ruim twintig organisaties kregen wél groen licht van Israël. Zij proberen hun werk in Gaza nu uit te breiden, om het mogelijke vertrek van organisaties zoals Artsen zonder Grenzen op te vangen. "De Israëlische autoriteiten zeggen dat, in theorie, deze groepen de hulpverlening kunnen opvangen. Maar in de praktijk is dat logistiek gezien onmogelijk", zegt Sparks.

"Het gaat om zeer gespecialiseerde diensten en veel van deze organisaties hebben simpelweg de capaciteit niet om dit over te nemen."

Eén van de grotere organisaties die wél is goedgekeurd, is Global Aid Network (GAiN). Sinds het begin van de wapenstilstand in oktober kreeg die organisatie bijna 200 vrachtwagens met noodhulp Gaza in.

Veel meer zit er voorlopig niet in: "We hebben meer donaties nodig als we willen opschalen", zegt Andrea Wegener, veldcoördinator van GAiN Israël.

Politieke kleur

Volgens journalist Sparks is het ook spannend wat de politieke kleur is van de goedgekeurde organisaties. Zo lijkt GAiN meer verbonden met de Israëlische regering. Op beelden op sociale media is bijvoorbeeld te zien dat medewerkers van GAiN aanwezig waren bij voedseldistributiepunten van Gaza Humanitarian Foundation (GHF).

GHF was een omstreden voedselhulporganisatie die inmiddels is opgeheven. Ruim duizend Palestijnen werden bij de voedselpunten doodgeschoten door Israëlische militairen. Daarnaast bleek uit statements van partnerorganisatie Helping Hand Coalition dat GAiN spullen doneerde aan het Israëlische leger. GAiN ontkent dat.

De vraag blijft wat er zal gebeuren met de hulpverlening in Gaza als Israël de organisaties alsnog dwingt om te vertrekken. Vandamme: "Ik vrees dat veel kinderen, vrouwen en mannen zullen overlijden als wij moeten vertrekken."